RDW
Nederlands kenteken font 2026
Met trots: na een internationale bureau-selectie is Stoere Binken Design gekozen om het nieuwe lettertype voor Nederlandse kentekenplaten te ontwerpen. Dit is met afstand de meest zichtbare opdracht, met de grootste impact, die ik ooit heb aangenomen. Een enorm ambitieus project, gezien dit lettertype de komende minimaal 25 jaar zichtbaar zal zijn in de openbare ruimte.
René Verkaart
Senior Type Designer
Respect voor het verleden
Eerst mijn respect voor de typografen achter het kenteken font dat vanaf 1978 – met de komst van de gele platen – tot nu in gebruik is. Een lettertype met een indrukwekkende geschiedenis, en voor mij altijd een van de mooiste kentekenfonts wereldwijd: krachtig, gebalanceerd, helder in elke lijn.
Mijn ambitie met het nieuwe font? Diezelfde kwaliteit evenaren – en mensen er net zo verliefd op laten worden als op zijn voorganger.
De uitdaging
De briefing van de RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) was glashelder, en niet mals: een volledig nieuw lettertype met een onmiskenbaar Nederlands karakter. Geen Duitse FE-stijl, geen kopie van wat elders al bestaat – maar een font dat de Nederlandse typografische identiteit ademt. Het moest herkenbaar aansluiten op het huidige font, en toch op het eerste gezicht een ander verhaal vertellen. En de lat lag hoog: elk letterteken moest volledig opnieuw worden opgebouwd, zonder compromis.
Mijn oplossing
Het resultaat is een font met lef: uitgesproken, gedurfd, met een vleugje speelsheid die je niet verwacht op een kentekenplaat. Elk letterteken zit vol verfijnde details die blijven verrassen – de B met haar zachtjes afgeronde bowls, de K en R met hun dynamisch gebogen benen, de 4 met een gedurfde, schuine stok die de letter net dat beetje extra karakter geeft.
Elk detail is met precisie en overtuiging vormgegeven. Een kentekenplaat telt slechts zes tekens en een streepje – geen ruimte voor middelmaat. Dus is elk teken bewerkt tot het niet alleen functioneel is, maar ook krachtig, onderscheidend en onmiskenbaar Nederlands.
De briefing: typisch Nederlands, geen kopie
De RDW wilde geen Duits FE-font, maar een lettertype dat de Nederlandse typografische cultuur ademt – herkenbaar verwant aan het huidige font, maar visueel een ander verhaal. Elk teken moest opnieuw worden opgebouwd, zonder compromis.
De grote sprong: monospaced
De radicaalste verandering? Het font moest monospaced worden – elk teken binnen dezelfde bounding box, in plaats van proportioneel waar een "W" meer ruimte claimt dan een "I".
Het voordeel
Je kunt exact de breedte van de lettertekens berekenen en alle cijfers staan altijd gecentreerd op de kentekenplaat. Dus meer controle over het uiterlijk en de technische productie.
Ontwerpproces & details
Vanuit de onderzoeksfase ontwikkelden we een uitgebreide reeks conceptschetsen, waaruit de RDW kon selecteren. Elke richting werd getoetst aan drie pijlers: de historische typografische erfenis van Nederland, de scherpe briefing van de RDW, en een grondige analyse van kentekenfonts wereldwijd – zodat het resultaat zich onderscheidt, niet imiteert.
Geoptimaliseerde binnenvormen
De gebogen diagonalen zijn geen decoratie, maar functie: ze openen de binnenvormen en halen de spanning uit de smalle monospaced letters. De nieuwe W wint dankzij een grotere opening (Aperture) fors aan functionaliteit tegenover zijn voorganger uit 2002. De gebogen lijnen geven het font zelfs een vleugje Art Nouveau – spannender, voller, en beter passend binnen de ontwerpruimte (Bounding Box).
Uniforme openingen
De openingen in de O, P en R waren voorheen scheef en inconsistent van formaat – dat loste ik radicaal op. Elke opening is nu strak gelijkgetrokken tot één uniform, gebalanceerd systeem. Het resultaat: visuele rust, en een leesbaarheid die feilloos standhoudt, zelfs onder de scherpste ANPR-blik.
Verbeterde constructie
De K is compleet herbouwd: het gebogen been geeft de letter meer karakter en herkenbaarheid. Ook de Q kreeg een ingreep – het streepje liep bij het oude font dicht tijdens het persen, wat de leesbaarheid voor ANPR-camera's ondermijnde. Nu is het scherp zichtbaar én productietechnisch robuust. En de 4? Voorheen het meest gedrongen cijfer door een te kleine counter – ik gaf hem meer lucht, voor een evenwichtiger totaalbeeld.
Symmetrische vormen
Typografie is normaal gesproken optisch, niet meetkundig opgebouwd – het echte midden verschilt van het visuele midden, en stamdiktes (Stem) lopen vaak links-rechts uiteen. Voor dit font koos ik bewust anders: de S, W en X zijn strikt symmetrisch. Zo kunnen S en X ook ondersteboven functioneren, wat het productieproces versnelt – geen tijd verloren aan het zoeken naar boven of onder.
Evolutie van het kenteken font
De verschillende bronnen behandelen de geschiedenis en evolutie van Nederlandse kentekenplaten en verkeersborden, met een specifieke focus op typografische kenmerken en de wettelijke kaders. Ze beschrijven hoe het kentekensysteem, dat in 1898 begon met een nationaal formaat en later overging op provinciale en centrale uitgifte, door de jaren heen is gestandaardiseerd en aangepast aan nieuwe technologieën, zoals reflecterende folies en het GAIK-systeem (Gecontroleerde Afgifte en Inname Kentekenplaten) voor gecontroleerde afgifte.
Het lettertype voor Serie 4 met de gele platen is in 1978 bij Prof. Ovink terechtgekomen, maar die kon blijkbaar niet tekenen. Hoewel professor Ovink de ontwerpen leidde, waren de daadwerkelijke letters en cijfers getekend door L.H.D. (Leo) Smit, een medewerker van de Lettergieterij Amsterdam. Deze versie, die ook de 7 met het voetje bevatte, werd vastgelegd in de NEN 3381-norm. Deze norm, voluit "Verkeerstekens; Algemene voorschriften voor borden", is een belangrijke Nederlandse norm die in 1966 door het Nederlands Normalisatie-instituut werd uitgegeven.
De RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) kan niet officieel de ontwerper van de fonts vanaf 1978 noemen, maar bevestigt dat ze gebaseerd zijn op de Amerikaanse B.P.R. (Basic Provisions for Roadways)-ontwerpen, met sterke stijlinvloeden van Gill Sans Condensed Bold. In die tijd was dat niet vreemd, want Engeland had veel goede typografen waar vanuit Europa de ogen op gericht waren.
Hier zie je een visuele vergelijking van (boven) de Gill Sans Condensed Bold en (onder) het Nederlandse kenteken font:
Bij de GAIK-implementatie in 2000 ontwikkelde Knieriem uit Goes een update-ontwerp, waarbij karakteristieke elementen zoals het cijfer 7 met esthetische buiging behouden bleven.
Chronologie: 1898 tot 2026
De geschiedenis van Nederlandse kentekenlettertypen is geëvolueerd van niet-gestandaardiseerde provinciale tekens naar een sterk gereguleerd, fraudebestendig systeem. Dit is een tijdlijnoverzicht van deze ontwikkelingen:
- 1898 - 1906: Nederland introduceert rijvergunningen met eenvoudige cijfers.
- 1906 - 1951: rijbewijzen worden provinciaal uitgegeven met letters die de regio aangeven.
- 1962: de NEN 3225-norm wordt vastgesteld als Nederlands alternatief voor het Duitse DIN 1451-lettertype. Deze norm introduceert een versie van het cijfer 7 met een kleine voet.
- 1971 - 1975: een nieuw ontwerp wordt in opdracht gegeven, gebaseerd op de alfabetreeks van het Amerikaanse Bureau of Public Roads (BPR).
- 1978: reflecterende gele kentekenplaten worden de verplichte standaard voor nieuwe voertuigen. Het lettertype is groter en vetter dan de versie uit 1951.
- 2000: de RDW introduceert het GAIK-systeem ter bestrijding van fraude. Het lettertype ondergaat een facelift, ontworpen door het bedrijf Knieriem uit Goes.
- 2026: Stoere Binken Design ontwerpt een compleet nieuw kentekenplaat-lettertype met een typisch Nederlands karakter.
Waarom een nieuw kenteken font?
Als je als land een goed kenteken font hebt, waarom zou je deze dan vernieuwen? De reden is technisch van aard: de beveiliging van de kentekenplaten wordt opgeschroefd.
Naast een bijna onzichtbaar holografisch watermerk worden er een QR-code en NFC-chip toegevoegd die fraude met kentekenplaten beter moeten tegengaan. De RDW wilde dit zichtbaar maken door een nieuw kenteken font. Zie je het nieuwe font? Dan weet je dat het om de nieuwe kentekenplaat met extra beveiligingen gaat.
Nieuwe sidecode
De sidecode is veranderd. Dit is de combinatie van letters, cijfers en het streepje. Doordat de combinaties binnen de huidige serie opraken, is de sidecode veranderd naar: XXX-XXX.
Meer ruimte voor duplicaatcodes
De RDW wilde meer ruimte creëren op de kentekenplaten voor de duplicaatcode. Dit zijn de kleine cijfers boven het streepje. De duplicaatcode wordt uitgegeven bij verlies of diefstal van de originele platen. Het aantal duplicaatcodes op de langwerpige kentekenplaat loopt van 1 tot 19. Door het nieuwe font is het nu mogelijk om 2 kleine cijfers naast elkaar te plaatsen.
Wat is een typisch Nederlandse stijl?
Hoe ontwikkel je een custom font met een herkenbaar Nederlands karakter? Wat is “typisch Nederlands”? Hoe kan ik die Nederlandse stijl in het kenteken font verwerken? Hoe kan ik een stijl ontwikkelen die zichtbaar anders is dan de kenteken fonts van andere landen? Hoe ver kan – en mag – ik afwijken van het huidige Nederlandse font om een ontwerp te maken dat op alle niveau’s goed functioneert?
Dit was, gezien de internationale reikwijdte van het project, de grootste uitdaging die ik ooit aangegaan ben. Een uitdaging waar ik meer dan gepast respect en veel ontzag voor had.
Onderzoek & analyse: de basis van elk ontwerp
Bij Stoere Binken Design start elk creatief proces met grondig onderzoek en scherpe analyse. Op basis daarvan stellen we hypothesen op, ontwikkelen we meerdere ontwerprichtingen en nemen we samen met de klant doordachte beslissingen – tot het concept staat als een huis.
Nederlandse typografie onder de loep
Het kenteken font begon dus niet met een schets, maar met een diepgaande analyse van de Nederlandse typografische taal. Ik bestudeerde gevelborden en -reclames, waarschuwingsborden en historisch drukwerk – bouwstenen die samen een visuele richting blootlegden, die ik in de creatiefase verder heb uitgediept.
Nederland draagt een rijke typografische erfenis met zich mee: van handgemaakte lettering op gevels tot wereldberoemde typografen als Gerard Unger, Jan van Krimpen en Wim Crouwel – stuk voor stuk grondleggers van het vakgebied. Dat Stoere Binken Design gevraagd werd om een nieuw "typisch Nederlands font" voor de kentekenplaten te ontwerpen, is een enorme eer. Maar minstens zo groot is de uitdaging: de druk om de plank níet mis te slaan was voelbaar, elke dag opnieuw.
Benchmark kentekenfonts wereldwijd
Ik heb mijn ontwerp voor de Nederlandse kentekenplaten vergeleken met zoveel mogelijk internationale kentekenplaten. Het doel: een uniek font design met een typisch Nederlandse uitstraling, anders dan alle andere landen.
ANPR-techniek als keiharde ontwerp-eis
Naast vormgeving stond techniek centraal: elk lettertype moest feilloos leesbaar zijn voor ANPR-camera's (Automatic Number Plate Recognition). Typografie die faalt bij automatische herkenning, faalt volledig – dus elke curve, hoek en spatiëring is getest tegen die harde eis.
Het officiële goedkeuringsproces
Voordat een nieuw lettertype voor de kentekenplaten goedgekeurd is, gaat er veel water door de Maas. Los van het ontwerpproces zijn er een aantal officiële stappen die genomen moeten worden voordat het nieuwe lettertype in gebruik genomen mag worden:
- RDW-goedkeuring: Ons contactpersoon heeft in overleg met de RDW de officiële keuze gemaakt voor de stijl en vormentaal van het kentekenplaat lettertype, gebaseerd op onze schetsen.
- Coördinatie tussen de RDW en het ministerie voor de regelgeving:
Opstellen van de wijzigingsregeling met je nieuwe lettertype-specificaties
Vaststelling door de minister. - Wijziging van de Regeling kentekens en kentekenplaten: Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst. Het nieuwe lettertype moet worden opgenomen in de bijlagen van de regeling.
- Ministeriële procedure: De Minister van Infrastructuur en Waterstaat moet een wijzigingsregeling vaststellen. Bijlage bij de regeling van de Minister van Infrastructuur en Milieu tot wijziging van de Regeling kentekens en kentekenplaten. Het lettertype zal worden toegevoegd als nieuw model in de bijlagen.
- Publicatie in de Staatscourant: De bijlagen bij de Regeling kentekens en kentekenplaten zijn integraal in de Staatscourant gepubliceerd. Het nieuwe lettertype-model wordt officieel bekendgemaakt. Een inwerkingtreding datum wordt vastgesteld.
- Eventuele consultatie: Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bereidt een wijziging voor van onder meer de Regeling kentekens en kentekenplaten.
- Inwerkingtreding op de vastgestelde datum.
